Dorine van der Linden en Tanya Zwart-Gurduza werken als adviseurs duurzame gebiedsontwikkeling bij team DARO (Duurzaamheid Advies Rotterdam) van de gemeente Rotterdam. Tanya richt zich op projecten in Centrum en Feijenoord, Dorine op IJsselmonde en Charlois. In hun werk begeleiden zij gebieds- en woningbouwprojecten. Daarbij letten zij op thema’s zoals CO₂-reductie, circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en een gezonde leefomgeving.
Sinds 2024 werken zij ook mee aan het Plan van Aanpak Duurzaam Doorbouwen. Hierin onderzoekt de gemeente samen met bedrijven hoe nieuwe projecten kunnen voldoen aan de ambitie ‘Paris Proof, tenzij…’. Vanuit deze kennis hielpen zij de jury van de Rotterdam Architectuur Prijs bij het beoordelen van de duurzaamheid van de ingezonden projecten. Hieronder delen zij hun belangrijkste bevindingen.
Observaties uit de quickscan
Tijdens de eerste beoordeling viel meteen op dat duurzaamheid nu bijna overal belangrijk is. Dit geldt voor woningbouw, utiliteitsbouw en ook voor infrastructuur. Vijf jaar geleden was dat nog minder vanzelfsprekend.
Veel partijen vinden inmiddels dat duurzaamheid geen extra’s meer is, maar een vast onderdeel van elk project. Tegelijkertijd zagen we nog grote verschillen. Projecten gaan op verschillende manieren om met duurzaamheid en presenteren dit ook anders.
Vaak ontbreekt duidelijkheid over welke maatregelen echt het meeste effect hebben. Veel projecten tonen dat duurzaamheid belangrijk is, maar het blijft lastig om goed te vergelijken wat echt verschil maakt in CO₂-uitstoot, hergebruik van materialen, biodiversiteit en toekomstbestendigheid.
Ook zagen we dat traditionele materialen zoals beton, staal en glas nog steeds veel worden gebruikt. Dit komt niet alleen door techniek, maar ook door smaak, marktwerking en bestaande ketens. Om duurzamere materialen vaker te gebruiken, is innovatie nodig én steun vanuit regels en beleid.
Het is belangrijk dat we blijven leren van elkaar. Open communicatie over keuzes, beperkingen en successen helpt daarbij. De richting is duidelijk: duurzaam bouwen is de norm, maar de precieze regels zijn nog in ontwikkeling.
Opvallende trends
Een duidelijke trend is het gebruik van hout, zoals CLT (Cross Laminated Timber). Projecten als SAWA en Valckensteyn laten zien dat hout een goed alternatief is voor traditionele bouw, vooral bij lage en middelhoge gebouwen.
Daarnaast zagen we vaker dat bestaande gebouwen worden hergebruikt. Er wordt vaker gekozen voor renovatie of transformatie in plaats van nieuwbouw. Goede voorbeelden zijn Patrimoniumshof, Ferro Offices, Sportpaviljoen Steeds Hooger en Nijverhoek.
Bij biodiversiteit en natuurinclusief bouwen waren de verschillen groot. Sommige projecten deden hier weinig mee, terwijl andere juist veel aandacht besteedden aan natuur, inclusief beheer na oplevering. Dit laat zien dat er nog geen duidelijke standaard is. Meer duidelijkheid kan hierbij helpen.
Waarom de jurydag belangrijk is
De jurydag is erg waardevol voor duurzaamheidsadviseurs. Veel aspecten van duurzaamheid kun je namelijk niet goed beoordelen op papier.
Cijfers zoals CO₂-prestaties en MPG-scores zijn belangrijk, maar het gaat ook om hoe een project in de praktijk werkt. Dat zie je pas als je er zelf rondloopt en gebruikers spreekt.
Bij projecten zoals Patrimoniumshof en Nijverhoek zagen we hoe bewoners de ruimtes echt gebruiken. Dat laat zien dat niet alleen het ontwerp belangrijk is, maar ook het gebruik. Mensen geven een plek hun eigen invulling, en dat kan duurzaam zijn, maar soms ook minder.
Ook de relatie met de omgeving wordt duidelijker op locatie. Bij De Kuil bleek de binnentuin bijvoorbeeld een groene oase in de stad. Dat is lastig te zien in een rapport, maar wel als je er bent.
Het Parkpaviljoen laat zien hoe een gebouw sociale waarde kan hebben. Het is een plek waar mensen samenkomen zonder dat ze iets hoeven te kopen.
Tijdens de jurydag kijken experts uit verschillende vakgebieden samen naar projecten. Denk aan architectuur, stedenbouw, duurzaamheid en landschap. Hierdoor zie je beter hoe keuzes samenhangen en welke projecten echt iets toevoegen aan de stad.
Waarde van deelname voor Duurzame Gebiedsontwikkeling
Voor DARO is deelname aan de Architectuurprijs Rotterdam belangrijk. Het geeft een kans om projecten te bekijken buiten het eigen werk. Zo krijgen we inzicht in nieuwe ontwikkelingen en trends.
Ook helpt het om te zien hoever de sector is met duurzaamheid. Welke onderwerpen zijn al normaal? Waar zitten nog problemen? En wat vraagt extra aandacht?
De belangrijkste conclusie is dat duurzaamheid duidelijk aanwezig was. Dat is een grote stap vooruit. De volgende stap is meer duidelijkheid over hoe duurzaamheid wordt gemeten en vergeleken.
Onze indruk is positief. Duurzaamheid was eerst vaak een apart onderwerp, maar wordt nu steeds meer een vast onderdeel van ontwerp en ontwikkeling. Hopelijk laten projecten volgend jaar nog beter zien wat hun echte impact is.
En de winnaar is…
SAWA won de prijs, wat niet verrassend is. Eerder in 2026 won het project ook al de landelijke prijs voor Beste Gebouw van het Jaar. Het laat zien dat dit soort duurzame projecten steeds normaler worden.
Met SAWA is veel bereikt, zowel technisch als organisatorisch. Het project bewijst dat hoogbouw in hout mogelijk is, ook op grote schaal. Dat was een grote uitdaging.
Het is mooi dat een project dat risico’s neemt en inzet op innovatie en duurzaamheid zo wordt gewaardeerd. SAWA laat zien dat duurzaamheid, woonkwaliteit en mooie architectuur goed samen kunnen gaan.
De publieksprijs en eervolle vermelding gingen naar Sportpaviljoen Steeds Hooger. Dit project laat sterke samenwerking zien en behoudt de bestaande kwaliteit van het gebouw. Het is een goed voorbeeld van duurzame renovatie, waarbij de sportkantine weer een belangrijke plek is geworden voor de buurt.
