Wonen in Rotterdam
Nederlands English
Terug

Kijk op de Wijk: nieuwe methode voor de ontwikkeling van leefbare plekken

Door waardevolle data, bewezen oplossingen en bewonerswensen samen te brengen

Bewoners bouwen met vastgoedmethodiek ‘Kijk op de Wijk‘ spelenderwijs mee aan hun buurt, door in een app weloverwogen keuzes te maken, budgetten te beheren en te kiezen vanuit eigen ervaring en behoeften. Maar gamification is niet het enige vernieuwende aan de methodiek die projectontwikkelaar VORM in de zomer van 2023 lanceerde. Grondleggers Mo Sedighi en Eva Hekkenberg van VORM vertellen over de nieuwe methode voor de ontwikkeling van leefbare plekken, die niet alleen financieel, maar vooral sociaal-maatschappelijk wordt uitbetaald.

Eva Hekkenberg – Directeur Concepten VORM

Woonwensen omzetten in wensbuurten

Een paar jaar geleden deelde Mo Sedighi (Senior Conceptontwikkelaar) zijn behoefte aan een methodiek voor buurtontwikkeling met Eva Hekkenberg (Directeur Concepten). Sedighi: ‘Ik uitte mijn twijfels over de status quo in ontwikkelmethoden: hoe kon dit meer vanuit het perspectief van de eindgebruiker gebeuren?’ Dit was bij VORM het startschot voor grondig onderzoek. Een paar jaar later is de vastgoedtool en methodiek Kijk op de Wijk een feit.

En feitelijk is het! Bewonerservaringen en -behoeften, bewezen ingrepen, wetenschappelijk onderzoek en socio-demografische data vormen het fundament van deze aanpak. In drie fasen – van Buurtrapport via Buurtformule en Buurtpanel – worden woonwensen omgezet in wensbuurten. Deze aanpak is een reactie op het jarenlang ‘op gevoel’ ontwikkelen van veel partijen. Hekkenberg: ‘Wij willen niet ontwikkelen en bouwen vanuit een ‘denken-te-weten’ wat goed is voor een buurt, maar op basis van wensen vanuit de buurt én bewezen succesvolle methoden.’

Mo Sedighi – Senior Conceptontwikkeling VORM

Spelenderwijs én sociaal-maatschappelijk ontwikkelen

De specialisatie van gepromoveerd architect Sedighi ligt bij de thema’s leefbaarheid en sociale duurzaamheid: onderwerpen waar in de ‘ontwikkelwereld’ de laatste jaren steeds meer aandacht voor is. Samen met VORM wist hij zijn expertise en ervaringen, aangevuld met wetenschappelijk onderzoek, om te zetten in de methodiek die hij voor ogen had. Sedighi: ‘Wij gingen de afgelopen jaren aan de slag met die ene prangende vraag: hoe creëer je leefbare buurten? Dat antwoord vonden we in de nieuwe werkwijze van Kijk op de Wijk.’

De methodiek biedt meer grip op de ‘juiste’ ontwikkeling van nieuwe en bestaande buurten. Een ontwikkeling die aansluit bij zowel de behoeften van buurtbewoners als bij beproefde formules. Buurten worden daar beter van, en daar profiteren zowel gemeenten, bewoners en vastgoedeigenaren van. Voor de ontwikkelaars geeft het daarnaast meer voldoening: ze voegen daadwerkelijk sociaal-maatschappelijke waarde toe aan een buurt. ‘Vanuit diverse invalshoeken biedt Kijk op de Wijk concrete inzichten,’ vertelt Hekkenberg.

‘We staan voor een grote bouwopgave, maar ontwikkelen zonder de betrokkenheid van de bewoners waarom het gaat, dat past niet meer bij zoveel mensen per vierkante meter. Wonen gaat over emotie en over je fijn en veilig voelen. Nu, maar ook over tien of twintig jaar.’ Niet ontwikkelen met slechts aantallen in het achterhoofd, maar met aandacht voor de buurt, de juiste onderbouwing én meetbaarheid, daar gaat Kijk op de Wijk volgens Hekkenberg over. ‘We sluiten daarmee bovendien aan op de Omgevingswet, waarin staat dat we de ruimte moeten benutten én beschermen in het belang van leefkwesties en betrokkenheid van de buurtbewoners.’

Team Concepten VORM

Patronen van leefbaarheid

Wanneer doe je het goed als ontwikkelaar? vraagt Hekkenberg zich hardop af. ‘Wij wilden meer vanuit de omgeving gaan ontwikkelen, maar daar is niet één formule voor. Elke buurt heeft iets anders nodig. Kijk op de Wijk geeft daar grip op.’ De échte behoeften in een buurt, die wilden ze achterhalen, meetbaar en stuurbaar maken.

Sedighi: ‘Gemeenten, ontwikkelaars en corporaties onderzoeken dit soms met enquêtes, maar welke stappen worden er daarna gezet? Wat zijn de oplossingen? En kunnen eindgebruikers zich daarin vinden? De data hierover is beschikbaar, maar hoe zetten we die in? En wordt die data ook zo ervaren? Wat zijn beproefde oplossingen? Dit zijn allerlei vragen die gaandeweg voorbij kwamen.’

Het Buurtpanel – dat bestaat uit uit in potentie iedereen in de buurt – kiest in deze laatste fase via een mobiele app de eigen voorkeursoplossingen

Beproefde oplossingen

In drie fasen tackelt Kijk op de Wijk dit alles. In een Buurtrapport wordt die visie gevormd op basis van zowel openbaar beschikbare data (bijvoorbeeld vanuit CBS) als gesprekken in en met de buurt door een digitale peiling. De volgende fase is de meest onderscheidende: de Buurtformule, waarin een database wordt geraadpleegd met patronen van leefbaarheid uit bewezen goede wijken in Nederland zoals Defensie eiland in Woerden en Delfshaven in Rotterdam, verdeeld over vijf thema’s: identiteit, sociale veiligheid, sociale cohesie, inclusiviteit en welzijn.

Beproefde oplossingen worden hier verbonden aan de uitkomsten van het Buurtrapport. Het Buurtpanel – bestaande uit in potentie iedereen in de buurt – kiest in deze laatste fase via een mobiele app de eigen voorkeursoplossingen. Dit gebeurt door vragen en opdrachten in de vorm van een game te presenteren: spelenderwijs krijgen betrokkenen zo inzicht in de toegevoegde waarde ervan, de kosten en de voorkeuren van buurtgenoten.

We beginnen met vragen, zoeken antwoorden en oplossingen en maken met buurtbewoners de juiste keuzes

Mo Sedighi

Een menukaart aan oplossingen

Sedighi beschrijft de methodiek als een circulair en iteratief proces. ‘We beginnen met vragen, zoeken antwoorden en oplossingen, maken met buurtbewoners de juiste keuzes en monitoren vervolgens. Daarna vindt er weer data-analyse plaats. Het is een ongoing onderzoek waaraan we steeds nieuwe, bewezen oplossingen toevoegen.’ Die ‘bewezen oplossingen’ zijn gedestilleerd uit de meest gewilde buurten van Nederland, waarbij is gekeken naar welke elementen die buurten zo geliefd maken. Aan de hand daarvan ontstond een dynamische menukaart aan oplossingen.

Hekkenberg: ‘Bewoners hebben in de app (fictief) budget en maken op basis daarvan keuzes, als onderdeel van het spel dat ze in de app spelen. Een simpele ingreep kan voor een grote verbetering zorgen, maar die oplossingen moeten dan wel naadloos aansluiten bij de behoeften uit zo’n wijk. Daar zorgen wij voor, door beproefde patronen te koppelen aan problemen in zo’n buurt.

Is het sociaal onveilig? Dan koppelen we dit aan patronen om de buurt veiliger te maken. Bewoners kunnen kiezen uit bijvoorbeeld extra verlichting op straat óf extra ramen voor meer zicht. Keuzes kunnen verrassen. Zoals speeltoestellen in de tuin van een seniorenflat, voor opa’s en oma’s om er met hun kleinkinderen te spelen. Bewoners kiezen steeds één oplossing en realiseren zich zo ook dat niet álles mogelijk is binnen het gestelde budget.’

Bouwen aan draagvlak

Naast de waardevolle input die het Buurtpanel oplevert, voelen bewoners zich serieus genomen. Zo bouwt VORM in een vroege fase al aan draagvlak. Alle input wordt door de ontwikkelaars nauwkeurig bestudeerd: geen groep blijft ongehoord of ongezien. Sedighi: ‘Alle data kunnen we in een rapportage eenvoudig delen. Geen enkele oplossing bedenken we volledig zelf. We onderzoeken, faciliteren en zetten beproefde patronen in.’

Hekkenberg: ‘Maar we nemen geen harde besluiten, enkel op basis van de bewonerswensen. We nemen alles in overweging. Er zijn zoveel verschillende groepen, elk met andere behoeften. Stel dat we zien dat een kleine doelgroep andere voorkeuren heeft, dan kunnen we daar rekening mee houden om zo tot de meest inclusieve gemeenschap te komen.’

Je kunt de app qua opzet vergelijken met Tinder, maar nu swipe je voor een buurt om verliefd op te worden

Eva Hekkenberg

Voor en door bewoners

De methodiek Kijk op de Wijk werd in de zomer van 2023 gelanceerd, maar de drie verschillende ‘pijlers’ zijn eerder al afzonderlijk toegepast in VORM-projecten. Zo werd het Buurtpanel-onderdeel van de app bijvoorbeeld voor het Rotterdamse project De Kaai ingezet. De volledige methodiek wordt in 2023 voor de ontwikkeling in Hof van Maasdam (Rotterdam) ingezet. Om buurtbewoners te bereiken en onderdeel te maken van het Buurtpanel, krijgen ze bijvoorbeeld een brief in de bus. Hekkenberg: ‘Of we zetten billboards neer met een QR-code die toegang geeft tot de app. Het idee achter de formule is de verbetering van de buurt, voor de buurt.’

Voor doorstromers is het bijvoorbeeld interessant om mee te denken over nieuwbouwprojecten waarin ze zichzelf zien wonen. Maar ook mensen die nu nog in een andere buurt wonen, kunnen zich aanmelden voor de Kijk op de Wijk methodiek (voornamelijk hun input doorgeven via Buurtpeiling en Buurtpanel) van een project in hun gewenste woonbuurt. De apps (Buurtpeiling en Buurtpanel), die VORM samen met Starling Associate ontwikkelde, maken het voor buurtbewoners en geïnteresseerden eenvoudig én leuk om hun stem digitaal te laten horen. Hekkenberg: ‘Spelenderwijs komen bewoners in aanraking met belangrijke thema’s voor hun buurt, denken erover na en krijgen de kans er zelf iets van te vinden. Je kunt de app qua opzet vergelijken met Tinder, maar nu swipe je voor een buurt om verliefd op te worden.’

Kijk op de Wijk: in drie stappen naar meer grip op buurtontwikkeling

1. Buurtrapport
Visievorming van de buurt staat hier centraal, inclusief een peiling onder omwonenden en andere belanghebbenden. VORM maakt daarvoor gebruik van openbare beschikbare data en doet kwalitatief onderzoek via digitale enquêtes. De statische informatie wordt gebruikt om in gesprek te gaan met mensen, over onder andere leefbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid.
2. Buurtformule
Deze fase vormt het hart van Kijk op de Wijk, waarin een eigen database wordt geraadpleegd, met (groeiende) patronen van leefbaarheid uit gewilde buurten in Nederland, verdeeld over vijf thema’s: identiteit, sociale veiligheid, sociale cohesie, inclusiviteit en welzijn. Deze ruimtelijke en programmatische condities werken stuk voor stuk aantoonbaar positief. Maar welke kies je vervolgens voor de betreffende buurt en ‘problematiek’? Daar gaat de volgende fase over.
3. Buurtpanel
Binnen het Buurtpanel staat het maken van gerichte, passende keuzes centraal. In een app met een interactieve game kiezen (buurt)bewoners zelf voor hun eigen buurt, met een eigen budget. Het betrekt omwonenden en stakeholders en levert daarnaast veel relevante informatie op.

 

Vorig artikel Bezichtig zaterdag 29 juni Bay House op Katendrecht: genieten van een prachtig uitzicht én ongekende luxe.
Volgend artikel Woonbeurs Rotterdam trekt mix aan bezoekers